Prawo autorskie i własność rezultatów AI
Kto jest właścicielem praw autorskich do grafik i tekstów wygenerowanych przez AI?
Przy prymitywnych i prostych nikt, przy twórczych i oryginalnych ten kto je z pomocą narzędzia AI stworzył.
Czy możemy mieć prawa autorskie do tekstu lub grafiki wygenerowanej przez AI?
Tak, jeśli wykażemy naszą drogę i że efekt jest twórczy i indywidualny.
Co w sytuacji, gdy koncepcję tworzę z pomocą AI, ale finalną grafikę przerysowuję samodzielnie, wprowadzając własne zmiany?
To ułatwi wykazanie, że efekt jest Twój.
Czy w polskim prawie wyroki są uznaniowe, zwłaszcza w kontekście nowych technologii i AI?
Tak, natomiast sądy starają się być ze sobą spójne i są „trendy” po prawniczemu nazywane linią orzeczniczą.
Czy w polskim prawie możemy opierać się na amerykańskich wyrokach dotyczących AI i prawa autorskiego?
W autorskim można próbować, bo sporo rozwiązań jest zbliżonych – ale nie chciałbym gwarantować sukcesu.
Licencje, korzystanie komercyjne, sprzedaż
Czy grafiki wygenerowane przez AI mogę sprzedawać np. na stockach i czerpać z tego zyski?
Musisz liczyć się z ryzykiem, że ktoś je weźmie bez Twojej zgody i będzie ciężko wykazać, że są Twoje.
Czy obrazy generowane przez AI – niebędące kopiami ani stylizacjami na czyjeś dzieła – można bezpiecznie używać w pracy zawodowej, np. w korporacjach wymagających jasnych praw autorskich do materiałów?
Jest ryzyko, że są „niczyje” – bo są zbyt proste i banalne. Jeśli masz pewność, że obronisz ich „autorskość” jako bycie twórczymi i indywidualnymi to brzmi bezpieczniej.
Jak oceniasz zgodność regulaminów narzędzi generatywnych (midjourney, dalle, runway) z polskim i europejskim prawem, szczególnie pod kątem reklam i projektów komercyjnych?
W ogóle się nim nie przejmują, głównie jednak amerykańskim. Natomiast – zwłaszcza co do praw autorskich – i tak są w dużej mierze zgodne „niechcący”, bo przepisy są zbliżone.
Stylizacje, inspiracje, ryzyko naruszeń
Co jeśli chcemy komercyjnie użyć grafiki wygenerowanej np. w stylu studia Ghibli? Samo dzieło jest nowe, ale styl rozpoznawalny – czy to naruszenie prawa?
Styl nie jest chroniony, kłopot jest bardziej w prawach autorskich czy wizerunku grafiki wsadzonej do nadania stylu.
Co w przypadku trendów, np. generowania „lalek” stylizowanych na realne osoby? Gdzie leży granica inspiracji?
Granica jest w wizerunku tych osób, zwłaszcza jeśli na przykład tym sposobem sugerujemy poparcie celebryty dla marki – unikaj tego.
Czy ryzyko plagiatu rośnie, gdy modele AI mają dostęp do większej liczby danych, czy wręcz przeciwnie?
Rośnie, gdy mają do mniejszej. Jeśli AI zostało wytrenowane na jednym zdjęciu ryzyko stworzenia przez nie zbyt podobnego jest spore, tak samo z tekstem itp..
Czy jeśli obraz wygenerowany AI przedstawia postać „w stylu” osoby (np. Pana Areczka), ale bez oczywistego odwzorowania rysów, to prawnie nadal może być uznany za naruszenie wizerunku?
Sąd będzie rozstrzygał czy ta osoba jest „wystarczająco niepodobna”, więc ryzyko jest.
Plagiat, bezpieczeństwo, ochrona twórczości
Jak zabezpieczyć się przed plagiatem, którego może dopuścić się AI – nawet jeśli nie zamierzamy kopiować?
Nie stosować promptów z nawiązywaniem wprost i uważać przy treściach opartych na małej bazie treningowej AI, a po wygenerowaniu w miarę możliwości porównać.
Czy narzędzia AI mogą przypadkowo wygenerować treści, które są plagiatem?
Tak.
Czy moje własne treści wygenerowane AI mogą zostać… splagiatowane przez AI innych użytkowników?
Tak.
Jak OpenAI odnosi się do kwestii plagiatu i odpowiedzialności za naruszenia?
Czasem coś tam zadeklaruje pomoc wpisem CEO na X, ale w razie co umywa ręce.
Jakie trzy zasady poleciłby Pan osobom korzystającym z AI, aby z jednej strony czerpać inspirację, a z drugiej nie naruszać prawa autorskiego?
- Weź tylko pomysł, a nie sposób jego wyrażenia
- Zapoznaj się z treścią art. 29 prawa autorskiego
- AI nic w inspiracji nie zmienia i użycie akurat tego narzędzia Cię nie broni
Oznaczanie treści tworzonych przez AI
Czy treści stworzone częściowo przez AI powinniśmy oznaczać?
Tak.
Czy podpisanie się pod tekstem częściowo wygenerowanym przez AI może być uznane za plagiat?
Nie, ale oznacz użycie AI.
Czy planowane są regulacje, które będą wymagały obowiązkowego oznaczania treści wygenerowanych przez AI?
Tak, w sierpniu będzie to wynikać z unijnego AI Act.
Czy największe platformy społecznościowe skutecznie egzekwują obowiązek oznaczania materiałów generowanych przez AI?
Tak, ale chyba jednak wyróżniłbym tutaj LinkedIn czy Tiktok względem Mety.
Prawo cytatu, źródła, etyka publikacji
Czy trzeba podawać źródło za każdym razem, gdy dana publikacja jest cytowana kilkukrotnie w tekście?
Tak.
Jaka jest różnica między prawem cytatu a po prostu „użyciem z podaniem źródła”?
Nie ma tej drugiej konstrukcji, po prostu można cytować cudze treści oznaczając autorstwo i jeśli jest to uzasadnione wyjaśnianiem, nauczaniem, analizą, polemiką, parodią itp..
Czy wykorzystanie audio lub grafiki w niekomercyjnym kontekście (np. cover na YouTube, memy) zmienia ocenę ryzyka naruszenia?
W sensie faktu nie, ewentualnie w sensie sankcji – pewnie przy niezarabianiu będzie mniejsza.
Wizerunek, deepfake’i i odpowiedzialność
Jak wygląda ścieżka prawna w sytuacji, gdy AI generuje wizerunek osoby, ale w stylizowanej, mniej rozpoznawalnej formie?
Powołujemy art. 81 prawa autorskiego i 23 Kodeksu Cywilnego i pozostawiamy do oceny sądu, czy osobę da się rozpoznać.
Jak dotkliwa może być kara za naruszenie wizerunku znanej osoby (jak w case Lewandowskiego i twórców)? Czy opłaca się ryzykować „dla zasięgów”?
Nie ma górnej granicy, więc może być bardzo.
Weryfikacja treści i autentyczności materiałów
Czy dostępne są narzędzia umożliwiające weryfikację, czy treść lub obraz zostały wygenerowane przez AI?
Tak, ale da się je obchodzić.
Czy są sposoby, aby ocenić, czy obraz AI jest unikalny, czy oparty na istniejących pracach?
Pewnie najlepiej poprzez AI.
Granice legalnego wykorzystania AI
Jak skutecznie wyczuć granicę, kiedy AI tworzy coś „na podstawie trendu”, a kiedy narusza cudzy styl lub koncepcję?
Styl czy koncepcja raczej nie będą problemem, granicę przekracza wzięcie też sposobu wyrażenia.
Czy w erze generatywnego AI zmieniają się standardy ochrony wzorów, stylów i form twórczych?
Dotąd tego nie zaobserwowałem, ale może tak się to potoczyć.
____________________
Tomasz Palak, Radca prawny, prelegent, autor artykułów na tomaszpalak.pl i w prasie. Siedmiokrotnie na podium konferencji I Love Marketing, występował również na Infoshare, TEDx i licznych innych wydarzeniach. Wykładowca WSB, WSAiB, WSEI i UTH. Ekspert proszony o wypowiedź przez podmioty zewnętrzne – m.in. Dzień Dobry TVN czy prawo.pl. Twórca książki „Internet a prawo – jak się nie potknąć?”. Prywatnie gitarzysta.